Maşgala diňe bir bile ýaşaýan adamlaryň ýygyndysy däl. Ol her bir adamyň söýgi we degişlilik duýgulary bilen berk baglanyşykly ulgamydyr. Şeýlelik bilen, maşgala Hudaý, ybadathana we tutuş jemgyýet üçin örän möhümdir.
Jaý diňe maşgalanyň ýaşaýan ýeri, ýöne bir öý agzybirlikde ýaşaýan sosial maşgala birligidir. Ol islendik jemgyýetiň esasydyr. Şonuň üçin öý maşgala agzalarynyň kynçylyklary paýlaşýan we howpuň arasynda parahatçylygy, durmuş tupanlarynyň arasynda güýji başdan geçirip bilýän ýeridir. Ol adamlaryň sagdyn gatnaşyklary ösdürip bilýän ýeridir.
Maşgalanyň gelip çykyşy
Maşgala haçan başlandy? Ony kim döretdi? Bu soraglar köp wagtdan bäri köpleri geň galdyrýar. Jogaplary maşgala gatnaşyklary üçin Başgaty gollanmada – Mukaddes Kitapda tapyp bolar. Maşgala Hudaýyň Özü tarapyndan Eden bagynda döredildi. Ol Adam atany we How enäni ýaratdy, olary birleşdirdi, olara pata berdi, olaryň gatnaşygyny tassyklady we olara miweli bolmak, köpelmek we ýeri doldurmak tabşyrygyny berdi (Gelip çykyş 1:27-28). Hudaý ilkinji nika toýuny geçirdi, sebäbi Ol How enäni Adam atanyň gapyrgalarynyň birinden ýasap, ony oňa getirdi (Gelip çykyş 2:21-22). How ene Hudaýdan Adam ata üçin sowgatdy: Adam ata şeýle diýdi: «Meniň bilen bolmak üçin beren aýalyň» (Gelip çykyş 3:12 NKJV). Şeýlelik bilen, Hudaý maşgalany döretdi.
Ilkinji maşgalada gatnaşyklarda agzybirlik bardy. Mukaddes Kitapdaky beýana esaslanyp (Gelip çykyş 2:21-25), aşakdaky faktorlary synlap bolar:
Hudaý maşgalany döretdi, sebäbi aýal Hudaý tarapyndan berildi.
- Adam ata How ene bilen özüni tanatdy we ony doly kabul etdi, sebäbi ol onuň «süňklerimden süňk, etimden et» diýdi.
- Hudaý täze maşgala birligini döretdi, ol köne ýer gatnaşyklaryndan ileri tutulýar: «Şonuň üçin adam atasyny we enesini terk edip, aýalyna goşular.»
- Adam ata we How ene ýakynlyk we agzybirlikde bolmalydy: «olar bir ten bolar.»
- Açyk aragatnaşyk üçin hiç hili päsgelçilik, hiç hili maska ýokdy: «Adam ata we aýaly ikisi-de ýalaňaçdylar we utanmadylar.»
- Ilkinji maşgala söýgüden, parahatçylykdan, arassalykdan, güýçden, her bir zerurlyk üçin üpjünçilikden we gapma-garşylyksyz gatnaşykdan lezzet aldy. Emma, gynansak-da, bu uzak dowam etmedi!
Ilkinji maşgala ulgamyndaky gapma-garşylyklar
Olar ýylanyň hilelerine boýun bolup, Hudaýa gulak asmanlarynda, olaryň üstüne ruhy we fiziki garaňkylyk düşdi, bu bolsa uly gapma-garşylyklara we netijelere getirdi. «Gapma-garşylyk» diýmek bilen, men olaryň gatnaşyklarynda ýykgynçylykly hereketlere getirýän gabat gelmeýän islegleri, garşylykly impulsleri we duşmançylykly düşünişmezlikleri bardy diýmek isleýärin. Gapma-garşylyk How enäniň ýylana – gizlenen Şeýtana gulak asmagy we onuň soraglaryna nädogry jogap bermegi bilen başlandy.
Ýylan How eneden Hudaýyň oňa näme aýdandygyny sorady: «Indi ýylan Reb Hudaýyň ýaradan ähli meýdan haýwanlaryndan has hilegärdi. Ol aýala şeýle diýdi: «Hudaý hakykatdanam: «Siz bagyň ähli agajyndan iýmersiňiz» diýdimi?» Aýal ýylana şeýle diýdi: «Biz bagyň agaçlarynyň miwesinden iýip bileris; ýöne bagyň ortasyndaky agajyň miwesinden Hudaý: «Siz ony iýmersiňiz, ony ellemersiňiz, ýogsa ölersiňiz» diýdi» (Gelip çykyş 3:1-3).
How ene Hudaýyň aýdanlaryna ünsli diňlemändigi üçin aldanýar.
Netijede, How ene soňra uly netijelere getiren üç ýalňyşlyk goýberdi. Birinjiden, ýagşylyk we ýamanlyk bilim agajy Mukaddes Kitapda bagyň «ortasynda» diýilýän agaç däldi: ol ýerde ýaşaýyş agajy ýerleşýärdi (Gelip çykyş 2:9). Ikinjiden, Reb Adam ata we How enä agaja «el degmezligi» hiç haçan aýtmady; tersine Ol olardan «[bagy] bejermegi we goramagy» sorady (Gelip çykyş 2:15). Üçünjiden, Reb «ölmersiňiz» diýmedi, eýsem «hökman ölersiňiz» diýdi (Gelip çykyş 2:15-17). Şeýlelik bilen biz görýäris ki, Hudaýy başga birine çalşyrmak we Hudaýyň sözüne gulak asmazlyk maşgala gapma-garşylyklarynyň başlangyjy boldy.
Adam ata we How enäniň maşgala ulgamynda köp gapma-garşylyk tohumlary ekildi, olar ähli soňky maşgalalarda ösmegini dowam etdirdi. Şonuň üçin Adam ata we How enäniň arasyndaky gatnaşyklaryň bozulmagy bilen görülen bu gapma-garşylyk tohumlaryny tanamak örän möhümdir. Şeýtan aldamak we ynanmazlyk tohumlaryny ekmek bilen Adam ata we How enäni ähli bagtly gatnaşyklaryň güýç çeşmesinden üzmek isledi. Ol Hudaýyň sözüni inkär etdi we öz ýalanlaryny goýdy: «Ölmersiňiz ... siz Hudaý ýaly bolarsyňyz, ýagşylygy we ýamanlygy bilersiňiz» (Gelip çykyş 3:4-5). Başgaça aýdylanda, Şeýtan How enäniň egoizmini Hudaý ýaly bolup biljekdigini duýýan derejä çenli ýokarlandyrdy. Şeýlelik bilen Şeýtanyň taktikasy Adam ata we How enäni gatnaşyklaryň hakyky çeşmesi bolan Hudaýdan aýyrmakdy. Biz haçan-da Hudaýdan aýrylsak, agyr netijeler ýüze çykýar.
Belki, bir mysal Hudaýdan aýrylmak meselesini düşündirmäge kömek eder. Geçen tomus, işe gitmezden ozal, men hemişe suw sepiji ulgamyň tokuny açardym. Yssy we çygly günler çemeniň ýygy-ýygydan suwarylmagyny talap edýärdi. Emma, birnäçe hepdeden soň men suw sepijileriň golaýyndaky otuň goňur bolup, gurap barýandygyny synladym. Geň galyp, men suw sepiji kellesiniň birini barladym. Nähili geň galdyryjy: Suw sepiji kelle turba birikdirilmedik eken! Şeýlelik bilen, tok bar bolsa-da, ota suw ýetmedi. Göräýmäge, şol üzülen suw sepiji beýleki suw sepiji kellelerine-de suw basyşyna täsir etdi.
Köp gatnaşyklar bir wagt funksional we sagdyn görünýär, ýöne soňra söýginiň esasy çeşmesine birikdirilmezligiň subutnamasy maşgala we jemgyýetdäki beýlekilere görünýär. Köp maşgalalar, ýürekleriniň çuňlugynda, gurylyk we boşluk duýgusyny başdan geçirýärler, bu bolsa köplenç kiçijik meseleler boýunça gapma-garşylyklara getirýär. Emma, gapma-garşylyklar päsgelçilikleri aýyrmak we özüňi iman arkaly ähli söýginiň we güýjüň çeşmesine – Reb Isa Mesihe birikdirmek bilen çözülip bilner.
Adam ata we How ene bilen başga bir uly gapma-garşylyk aragatnaşygyň bozulmagydy , bu How enäniň ýylanyň azgynlyklary ýa-da teklifleri barada Adam ata bilen maslahatlaşmandygy bilen görünýär. Ol garaşsyz pozisiýa tutdy we netijeleri göz öňünde tutman, derrew kanagatlanma gözledi. Ol bu aragatnaşyk ýetmezçiliginiň ähli geljekki nesillere şeýle elhenç täsir etjekdigini hiç haçan bilmedi – bu günki maşgala gatnaşyklaryndaky esasy meseleleriň biridir.
Üçünji esasy faktor bolsa kemçilikli maşgala görnüşidir. «Şeýlelik bilen, aýal agajyň iýmek üçin gowy, gözlere ýakymly we adamy akylly edýän agaçdygyny göreninde, onuň miwesinden aldy we iýdi. Ol öz ýanyndaky adamsyna-da berdi, we ol iýdi» (Gelip çykyş 3:6). Mesele agajyň miwesinde däl-de, ýerdäki adamlardady! How ene bilen bu ýerde açylan gapma-garşylyklaryň üç agentligi resuly Ýahýa tarapyndan beýan edildi: «teniň höwesi, gözleriň höwesi we durmuşyň buýsanjy» (1 Ýahýa 2:16).
How enäniň gözleri materializm we buýsanç bilen şeýle bir özüne çekilipdi welin, ol öz ileri tutýan zadyny «adamdan» «zatlara» çalt üýtgetdi. Bu günki köp gatnaşyklar materializmi, buýsanjy, abraýy we güýji öz içine alýan kemçilikli görnüş sebäpli gapma-garşylyklar bilen ýüklenendir. Mundan başga-da, köpler üçin iki ene-atanyň iş ýerinde işlemegi çagalaryň zerurlyklaryndan we durnukly maşgala gatnaşyklaryndan has ileri tutulýan zat boldy.
Maşgala gizlenmegi Eden bagynda görkezilen başga bir uly gapma-garşylykdyr. Ol bu günki jemgyýetimizde giňden ýaýrandyr. Adam ata we How ene öz günälerini we utançlaryny gizlemäge synanyşdylar: «Olar injir ýapraklaryny tikip, özlerine örtükler ýasadylar» (Gelip çykyş 3:7). Emma ýapraklar gowy örtmeýär we iň gowusy wagtlaýyndyr. Ýapraklar gurandan soň, olar ýönekeýje düşýärler we örtülen zady açýarlar. Köp maşgalalar öz gatnaşyklaryny maskalaşdyrýarlar we günälerini boýun almak ýerine gizlemäge synanyşýarlar. Emma bu basylan duýgular iru-giç özlerini maşgala ulgamynda bozgak hereketlerde we hatda zorlukda görkezerler.
Adam ata we How ene gorky ruhy bilen baglydylar we «Reb Hudaýyň huzuryndan bagyň agaçlarynyň arasynda gizlendiler» (Gelip çykyş 3:8). Olar inkär edip, agajyň aňyrsynda gizlendiler. Köp maşgalalar öz meselelerini inkär edýärler we iş, bilim, filosofiýa, din we öňki maşgala ulgamlarynyň agaçlarynyň aňyrsynda gizlenýärler. Olar tapylmakdan, ret edilmekden, şowsuzlykdan we geljekden gorkýarlar. Köpler özlerinde bolmadyk zatlar bilen şeýle bir meşguldurlar welin, özlerinde bar zatlardan lezzet hem almaýarlar.
Iň soňunda, başga birini günäkärlemek gapma-garşylygyň başga bir esasy faktoridir. Adam ata Hudaýa gadagan miwäni iýendigi barada hasabat bermäge çagyrylanda, ol derrew How enäni günäkärläp, şeýle diýdi: «Meniň bilen bolmak üçin beren aýalyň, ol maňa agajyň miwesinden berdi, we men iýdim» (Gelip çykyş 3:12). Adam ata günäni kabul etmekden ýüz öwürdi, Hudaýyň oňa aýaly berendigi üçin, we aýalyň oňa miwäni berendigi üçin günäkärdigini aňlatdy. Şonuň ýaly How ene-de günäni ýylana ýükledi. Ol şeýle diýdi: «Ýylan meni aldatdy, we men iýdim» (Gelip çykyş 3:13). Bu günki günde-de köp maşgalalaryň öz hereketleri üçin jogapkärçilik almak ýerine, öz gapma-garşylyklary üçin Hudaýy we biri-birini günäkärleýändigi hakykat dälmi?
Gapma-garşylyklaryň ilkinji sebäpleri Hudaýyň çalşyrylmagyny we Onuň Sözüne gulak asmazlygy; aragatnaşygyň bozulmagyny; materializmiň, buýsanjyň we «üstünlik» sindromynyň kemçilikli maşgala görnüşini; we utanç, günä we tapylmak gorkusyny maşgala gizlenmegini öz içine alýar. Bu gün, adamyň ýykylmagy sebäpli, maşgala gatnaşyklary gapma-garşylyklary başdan geçirer; we gapma-garşylyklardan gaça durmak däl-de, gapma-garşylyklary çözmek iň gowy çözgüt. Şeýlelik bilen, adamyň durmuşyny üýtgedýän we sagdyn maşgala gatnaşygy bilen görkezilýän ruhy çemeleşmäni ulanyp, gapma-garşylyklary çözmek üçin ähli tagallalar edilmelidir.
Gapma-garşylyklaryň ilkinji çeşmesi Eden bagynda adamyň ýykylmagyna çenli uzalyp gidýär. Adam atanyň günäsi diňe bir onuň maşgalasyna däl, eýsem ähli soňky maşgala gatnaşyklaryna-da täsir etdi. «Bir adam arkaly günä dünýä girdi, we günä arkaly ölüm, we şeýlelik bilen ölüm ähli adamlara ýaýrady, sebäbi ähli adamlar günä etdi» (Rimliler 5:12). Şonuň üçin, biz ählimiz ýykylan, bozuk Adam atanyň tebigatyna eýe we içki we daşky gapma-garşylyklara ýykgyn edýäris.
Her bir adam özboluşly we gymmatlydyr: «Gorkunç we ajaýyp ýaradylan» (Zebur 139:14). Adam ata we How enä atlar, şahsyýet we gymmat berildi, sebäbi olar Hudaýyň keşbinde ýaradylandylar (Gelip çykyş 1:27). Ýykylandan soň, maşgala gapma-garşylyklary ýüze çykdy, ýöne Hudaý Adam atany we How enäni gözledi. Ol olary terk etmedi. Bu bolsa adamyň gymmatlydygyny, dogry zat bilen özüni tanadyp biljekdigini, miweli bolup biljekdigini, gapma-garşylyklary çözüp biljekdigini we çalşyp bolmaýan we özboluşlydygyny aňladýar.1 Şonuň üçin, dürli garaýyşlara garamazdan, milli gelip çykyşyna, reňkine, özüni alyp barşyna, häsiýetine ýa-da şahadatnamalaryna garamazdan, adam bir paket hökmünde däl-de, bir adam hökmünde; bir zat hökmünde däl-de, bir adam hökmünde; ulanylmaly zat hökmünde däl-de, söýülmeli adam hökmünde kabul edilmelidir. Gapma-garşylyklar adamyň miras galan günäkär tebigaty sebäpli ýüze çykýar, ýöne Hudaýyň güýji gapma-garşylyklary çözmekde Ondan kömek soraýan ähli adamlara elýeterlidir.
SOŇKY BELLEGI
- Diagones Allen, Söýgi, Hristian Romantika, (Massachusets: Cowley, 1987), 104.
Emmanuel V. John tarapyndan
(«Maşgala gapma-garşylyklaryny çözmek – Bozulmalary we aýrylyşmalary nädip öňüni almaly,» neşir eden Overcomer Press, Owosso, MI; 1993.)″ }
