Ýakup 3:2-12-de dil kiçijik bolsa-da, nähili uly täsir edip bilýändiginiň mysallaryny görýäris. Bu bölüm, «alkyş we gargyş» ýaly zatlaryň bir agyzdan çykmazlygy ýaly (10-njy aýat), bolmaly däl zatlary agzaýar. Köne tebigat dili ýamanlyk üçin ulanýar; Hudaý dili gowylyk üçin ulanýar. Hereketlerimiz sözlerimizden has güýçli, we biz köplenç hereketlerimiz bilen hem, sözlerimiz bilen hem aldaýarys.
Adam bilen Howanyň dildüwşük günäsi
Hudaý adama «ýagşylyk we ýamanlyk bilimi agajyndan» iýmezligi buýurdy (Gelip çykyş 2:17 ESV) we gulak asmazlygyň ölüme sebäp boljakdygyny duýdurdy. Emma Howa ýylanyň sözleri bilen ylalaşdy we miwäniň «iýmek üçin gowy … we agajyň adamy akyldar etmek üçin arzuw edilýändigini» (3:6) karar etdi. Ol miwäni iýdi; soňra sözleri bilen, we belki hereketleri bilen, Adamy hem şeýle etmäge yrypdy. Mundan soň, Adam nesillerinde, Enokdan başga (Gelip çykyş 5), bir ynsan yzyndan beýlekisi öldi.
Ybraýymyň dildüwşük günäsi
Ybraýym «Rebbe ynanýardy, we Ol muny oňa dogrulyk hasaplady» (15:6). Muňa garamazdan, onuň dili ony aldawa saldy. Ol özüniň we Saranyň göçen ýeriniň, Geraryň adamlarynyň, aýalyny almak üçin ony öldürjekdiginden gorkdy. Şonuň üçin Ybraýym Sara barada: «Ol meniň uýam» diýdi (20:2). Tehniki taýdan, biz muny ýalan däl-de, aldaw diýip biljekdik. Ol hakykatdan-da onuň uýasy – ýarym uýasy, kakasynyň gyzy, emma ejesiniň däl (12-nji aýat). Şonuň üçin, aslynda, bu ýalandy.
Yshagyň we Ýakubyň dildüwşük günäsi
Yshak kakasynyň öň ulanan aldawyna meňzeş ýalan ulandy. Ol hem Geraryň adamlarynyň özüniň owadan aýaly Rebekany almak üçin ony öldürjekdiginden gorkdy. Olar ondan onuň barada soranlarynda, ol ýalan sözledi, «Ol meniň uýam» diýip jogap berdi (26:7). Bu açykdan-açyk dil günäsidi.
Soňra, Rebeka we onuň söýgüli ogly Ýakup, Ýakuby dogany Esaw ýaly edip geýindirip, Yshagy aldamak üçin dildüwşük etdiler (27:11-19). Şeýle etmek bilen, olar hereketleri bilen ýalan sözlediler. Emma Yshak görmekte kynçylyk çekýärdi (1-nji aýat) we öňünde duran adamyň Esaw däl-de, Ýakupdygyny şübhelenmäge dürli alamatlary ulandy. Yshak: «‘Sen kim, oglum?’ Ýakup kakasyna: ‘Men Esaw, seniň ilkinji doglan ogluň’» diýdi (18-19-njy aýatlar). Şol ýalanda tutulmazlyk üçin, Yshak ondan: «‘Sen hakykatdan-da meniň oglum Esawmy?’ diýip soranda, Ýakup ýene ýalan sözledi. Ol: ‘Men’» diýip jogap berdi (24-nji aýat). Biz ýalan sözlänimizde, şol ýalan köplenç öňküni ýapmak üçin başga bir ýalany talap edýär, we biz aldaw toruna düşýäris.
Dil we Ýusup
Ýusup ýetginjek wagtynda dili bilen uly doganlary barada ýaman habar getirdi, we olar ony ýigrenýärdiler. Soňra ol olaryň üstünden höküm sürjekdigini görkezýän iki düýş gördi. Ol maşgalasyna düýşleri barada aýdanda, kakasy ony käýedi, «Men we seniň ejeň we doganlaryň hakykatdan-da seniň öňüňde ýere çöküp sežde etmelimi?» diýdi (Gelip çykyş 37:10).
Hudaýyň Ýusuba düýşlerini ýa-da olaryň düşündirişini hiç kime aýtmagy buýrandygy barada hiç hili ýazgy tapmaýarys. Ýusup doganlaryny gaharlandyrmagy gowy görýän ýaly. Olaryň göriplikleri güýçlendi, we olar ony görenlerinde: «Ine, bu düýşçi gelýär. Indi geliň, ony öldüreliň we çukurlaryň birine taşlalyň. Soňra biz ýyrtyjy haýwanyň ony iýendigini aýdarys, we onuň düýşlerinden näme boljakdygyny göreris» diýdiler (19-20-nji aýatlar). Emma gysga wagt içinde pul gazanmak üçin mümkinçilik döredi. Söwdagärler geldi, we doganlar Ýusuby olara 20 şekel üçin satdylar (25-28-nji aýatlar).
Bir mesele entek galýardy: Ýusubyň ýoklugyny kakalaryna nähili düşündirmeli. Olar öň oýlap tapan aldawlaryny ulanmagy karar etdiler – Ýusubyň köp reňkli donuny alyp, ony soýan geçileriniň ganyna batyryp, kakalaryndan muny oglunyň donumy diýip soradylar. Aldaw işledi! Ýakup: «Ýyrtyjy haýwan ony iýipdir» diýip netije çykardy (33-nji aýat). Dillerimiz aldawlarymyzy dowam etdirmek üçin güýjüni näçe gezek ulandy!
Söwdagärler Ýusuby Müsüre alyp gitdiler we ony Faraonyň ofiseri Potifara satdylar. «Ýusup bolsa görnüşi we daşky görnüşi bilen owadandy» (39:6). Potifaryň aýaly bu ýaş ýigidi özüne çekiji tapdy we ony azdyrmaga synanyşdy. Onuň synanyşyklary şowsuz bolanda, ol Ýusuby özüne garşy agyr jenaýatda aýyplady. Potifar aýalyna ynanýardy we Ýusuby türmä basdy.
Hudaý Ýusuby we Oňa beren düýşleri düşündirmek ukybyny ulanmazdan öň ýyllar geçdi. Bular Faraonyň gören iki düýşüni öz içine alýardy, Ýusup olary dogry düşündirdi: ýedi ýyl bolçulyk, soňra ýedi ýyl açlyk boljakdy. Bu düşündiriş Ýusubyň patyşalykda ikinji iň ýokary wezipä bellenmegine sebäp boldy. Ol Müsür halkyny we köp milletleri açlykdan halas etmek üçin ambarlaryň müdiri boldy, hatda Ýusubyň kakasyny we doganlaryny hem.
Açlyk döwründe, Ýusubyň doganlary nahar satyn almak üçin onuň öňünde peýda boldular. Olar ony ýyllar boýy görmändiler, we nahar satyn almaga gelenlerinde ony tanamadylar; emma ol olary tanady. Doganlaryň gaýtadan gelip-gitmelerinden soň, Ýusup özüni olara tanatdy, we olar geň galdylar (45:1-3). Ýusup doganlaryndan öç almak üçin güýjüniň bardygyny bilýärdi, emma şol güýji ulanmagyň ýerine, ol olary köşeşdirmek üçin dilini ulandy, biz hem şeýle ýagdaýlarda etmeli (Ýewreýler 10:24). Ol olara: «‘Gorkmaň … siz maňa garşy ýamanlyk etmegi niýet etdiňiz, emma Hudaý ony gowylyk üçin niýet etdi, köp adamyň diri galmagy üçin … Şonuň üçin gorkmaň; men size we çagalaryňyza serederin.’ Şeýlelik bilen ol olary köşeşdirdi we olara mähirli sözledi» (Gelip çykyş 50:19-21).
Hereketler ýalan bolup biler
Ýeşuwa Iýerihona iki içaly iberdi. Olar Rahabyň öýünde galdylar. Iýerihonyň patyşasy içalylar barada bildi we olary soramak üçin adam iberdi. Rahab ýalan sözledi, adamlaryň gelip-gidendigini we olaryň nireden gelendigini bilmeýändigini aýtdy (Ýeşuwa 2:4-5). Emma ol olara mähirli garşylama beripdi (Ýewreýler 11:31) we olary gizläpdi, sebäbi ol olaryň Hudaýynyň Ysraýyly Müsürden nähili halas edendigini we Amorlylary ýeňendigini eşidipdi. Ol Ysraýylyň Hudaýynyň «ýokarda gökde we aşakda ýerde Hudaýdygyna» (Ýeşuwa 2:11) ynanýardy, we Ol Iýerihony Ysraýylyň eline berende, ol we onuň maşgalasy öldüriljekdi.
Bu hekaýa ýalan sözlemegiň aklanmasy däl. Hudaý içalylary we onuň maşgalasyny gudratly ýol bilen aňsatlyk bilen halas edip biljekdi. Ahyrsoňy, Onuň Rahab üçin meýilnamalary bardy – ol Dawudyň uly enesi boljakdy (Matta 1:5-6)!
Ýaman sözlemegiň günäsi
Bu günä, birini göni ýa-da ýaňsylama bilen ýazgarmak ýa-da tankytlamak üçin sözleri ulanmakdyr. Ýakup 4:11-de: «Biri-biriňize garşy ýaman sözlemeň, doganlar» diýilýär. Biz näme barada ýaman sözleýäris, ol nireden gelýär? Ol köplenç ownuk-uşak zatlara üns berýän garaýyşdan gelýär! Eger bir adam hakykatdan-da düzedişe mätäç bolsa, gynanç duýmaly. Munuň ýerine, biz ruhy taýdan ýokary duýýarys we synlarymyzy başgalar bilen paýlaşmakda azajyk hem ikirjiňlenmän. Käbirlerimiz başgalaryň pikirlerini we hereketlerini ýaman görkezmek endigine eýe.
Ýaman sözleýänler köplenç özleri düzedişe mätäç. Olar, resuly Pawlusyň aýdyşy ýaly, «ähli düşünjeden ýokary bolan Hudaýyň parahatlygynyň … [olaryň] ýüreklerini we [olaryň] aňlaryny Mesih Isada goramagy» (Filipililer 4:7) goýmaly. Pawlus dowam etdi: «Ahyrsoňy, doganlar, näme hakykat bolsa, näme hormatly bolsa, näme adalatly bolsa, näme arassa bolsa, näme söýgüli bolsa, näme öwgä mynasyp bolsa, eger bir ajaýyplyk bar bolsa, eger öwgä mynasyp bir zat bar bolsa, şol zatlar barada oýlanyň» (8-nji aýat). Eger biz bu zatlar barada oýlansak we olar barada sözlesek, ýazgarmak üçin ýer bolmaz.
Rebbimiz Isa, ýazgylary we Fariseýleri ýazgaryp, birnäçe «Size waý» sözlerini aýdanda, ýaman sözlemeýärdi. Rehimdarlyk bilen, Ol olara özleriniň hereketleriniň nämä sebäp bolup biljekdigini duýdurýardy (Matta 23:13-30). Şeýle-de bolsa, Ol öz halkyna buýrulan zatlary etmegi we olaryň endiklerinden gaça durmagy maslahat berdi, we Ol sebäbini aýtdy (1-10-njy aýatlar).
Ýalan we aldaw diliň günäkär täsirleridir
Hristianlar köplenç özleriniň hereketleri üçin bahana tapanda biri-birine ýalan sözleýärler ýa-da aldaýarlar. Bize: «Biri-biriňize ýalan sözlemeň, sebäbi siz köne özüňizi endikleri bilen taşladyňyz we täze özüňizi geýdiňiz, ol öz Yaratyjysynyň keşbinde bilimde täzelenýär» (Koloseliler 3:9-10) diýilýär. Biz özümizi barlamaly (1 Korinfliler 11:28), we eger biz dogry höküm etsek, ýalany günä diýip atlandyrarys we ony boýun alarys (1 Ýahýa 1:9). Biz ony bahana tapyp ýa-da başga at bilen atlandyryp kiçeltmeli däl.
Doga diliň gowy we güýçli işidir
Ýakup: «Ylýas biziňki ýaly tebigatly adamdy, we ol ýagyş ýagmazlygy üçin yhlasly doga etdi, we üç ýyl alty aý ýer ýüzüne ýagyş ýagmady. Soňra ol ýene doga etdi, we asman ýagyş berdi, we ýer öz miwesini berdi» (Ýakup 5:17-18) diýip belledi. Şeýle hem, patyşa Hizkiýa «ölüm derejesinde» (2 Patyşalar 20:1) bolanda, ol sagalmak üçin yhlasly doga etdi. Reb jogap berdi, «Men seniň dogaňy eşitdim; men seniň gözýaşlaryňy gördüm. Ine, men seni sagaldaryn … [we] seni we bu şäheri Assiriýa patyşasynyň elinden halas ederin» (5-6-njy aýatlar). Doganyň uly güýjüniň bardygyny bilip, ony ulanmakdan çekinmäliň!
Öwretmek diliň peýdaly ulanylyşydyr
Rebbimiz Isa bu ýerde ýörän wagtynda şägirtlerine köp zatlary öwretdi. Gitmezden öň, Ol olara: «Gökde we ýerde ähli ygtyýar Maňa berildi, … ähli milletlerden şägirtler ýasaň, olary Atanyň we Oglunyň we Mukaddes Ruhyň ady bilen suwa çümdüriň, olara size buýran ähli zatlary berjaý etmegi öwrediň» (Matta 28:18-20) diýdi. Dillerimizi şeýle ulanmak nähili gowy!
Hüşgär boluň
Öz durmuşymyzdan Mukaddes Ýazgylaryň hakykatdygy gaty açyk – biziň kiçijik dillerimiz özlerinde gowylyk we ýamanlyk üçin mümkinçilik saklaýar. Dillerimizi diňe gowylyk üçin däl, eýsem Hudaýyň şöhraty üçin ulanmaga ünsli bolalyň (1 Korinfliler 10:31). Bu biziň öz güýjümiz bilen edip bilmeýän zadymyz, diňe her bir iman edýän adamyň içinde ýaşaýan Mukaddes Ruha doly baglylyk arkaly. Hudaýa bolan ynamymyz sözlerimizde we hereketlerimizde aýdyň bolsun.
Doga-da yzygiderli boluň, şükür bilen onda hüşgär boluň … Daşky adamlara garşy akyldarlyk bilen ýöräň, wagty iň gowy ulanyp. Sözüňiz hemişe mähirli, duz bilen tagamly bolsun, şonda siz her bir adama nähili jogap bermelidigini bilersiňiz. —Koloseliler 4:2,5-6 ESV Hudaý bilen dogry gatnaşyk beýleki ähli gatnaşyklaryň esasy. Yzygiderli, yhlasly doga möhüm mesele, diri Hudaýa baglylygy aňladýar we amaly ýagdaýlarda Onuň kömegini we alkyşyny çekýär. Dogada hüşgär bolmak ünsli bolmak we maşk etmekdir, dogalarymyzyň ýöne bir ýakymly endige öwrülmeginiň aňsatlygyna garşylykda, şol endik gowy bolsa-da. Mesihi bir ýol bilen görkezmek üçin her bir mümkinçiligi ulanyň. Şeýle etmek bilen, sözlerimiz «duz bilen tagamly» (6-njy aýat) mähir bilen bolmaly. Duz dogry burçlarda kristallaşýar we dogrulykdan söz açýar. Mähir biziň sözleýşimizde agdyklyk etmeli, ýöne hemişe dogrulyk bilen tagamly bolmaly. Munda hakyky deňagramlylyk Hudaýdan akyldarlygy talap edýän inçe mesele. —Leslie M. Grant, «Koloseliler barada teswirler» (uýgunlaşdyrylan)
