Aýratynlyk 3– Noýabr 2010 –Merhemet we Hakykat Žurnaly
SYNAGDAN GEÇMEK
Dagdaky wagyz bilen
Iň çuňňur sözleriň käbiriMatta 5:1-7:29-da ýerleşýär. “Düzlükdäki wagyz” atly gysga parallel wersiýasy Luka 6:17-49-da ýerleşýär. Iki ýerde-de Isa şägirtlerine köp sanly diňleýjiler bilen gurşalyp durka öwretdi. Ilki Dagdaky wagzyň näme däldigine, soňra bolsa nämedigine seredeliň.
Bu taglymat ebedi ýaşaýşy nädip gazanmalydygy barada görkezme däl, edil onuň talaplaryny ýerine ýetirmegimiz ebedi bereketleri kepillendirýän ýaly. Ol Ybadathana üçin “Magna Carta” hem däl, bu dünýäde Mesihiň bedenine aýratyn orun berjek kanunçylyk bölegi hem däl. Ol diňe şol wagtky şägirtler üçin hem däl, häzirki Ybadathana degişli däl diýmek hem däl, çünki Pawlus öz hatlarynda köp nokatlary biziň öwrenmegimiz üçin gaýtalaýar. Gaýtam, bu taglymat Patyşanyň Öz Patyşalygy barada yglan etmesidir. Onuň raýatlary Onuň patyşalygy bu dünýäde gurulanda bu dogry ýörelgeler bilen dolandyrylar. Emma häzirki wagtda bu ýörelgeler Onuň halkynyň ýüreklerinde höküm sürmelidir.
Dogrulyk kesgitlenýär: Bagtlydyrlar ... (Mt. 5:1-12)
Köp halatlarda dogrulyk baradaky düşünjämiz daşky görnüşlerde, meselem, arassa, gowy geýnen, birinji klas we ş.m. Bu zatlaryň hiç biri Mesihiň taglymatlarynda agzalmaýar. Aslynda, dogry hasaplananlaryň köpüsi agyr günä düşdi. Kitaby daşky gabygyndan däl-de, içindäkisinden bilip bolýar. Matta 5:3-12-däki bu häsiýetleriň hemmesi içki adamda tapylýar – ruhda garyp, ýas tutýan, mylaýym, dogrulyga aç we teşne, rehimli, ýüregi arassa, parahatçylyk dörediji, dogrulyk üçin yzarlanan.
Bu içki dogrulyga eýe bolanlara aýratyn bereketler wada berilýär. Biz Mukaddes Kitapda bu häsiýetleriň käbirini görkezen şahsyýetler barada okaýarys we biz hem olary görkezip bileris. Her kimiň şeýle häsiýetlere ähmiýet berýän we olary görkezmäge çalyşýan dünýäsini göz öňüne getiriň!
Dogrulygyň synagy: Duz we Yşyk (Mt. 5:13-20)
Duz içine aralaşýar; yşyk açýar. Duz hakyky tagamy çykarýar; yşyk hakyky reňki çykarýar. Duz zaýalanmadan goraýar; yşyk zaýalanmany ýazgarýar. Duz günä ýarasyny agyrdýar; yşyk gizlin günäleri gözleýär. Hakyky dogrulyk bu ýollar bilen mukaddesleşdirýär, esasanam dogrulyk üçin ýa-da Onuň ady üçin yzarlananda (Mt. 5:10-11). Isanyň häsiýeti we hereketleri pygamberler tarapyndan öň ýazylan zatlar bilen hemişe doly sazlaşykdady. Eger Mesih bizi eýelese, Onuň kämililigine bolan minnetdarlygymyz bize ýer ýüzüniň duzy we dünýäniň yşygy bolmaga mümkinçilik berer, çünki biz Özüniň arassa bolşy ýaly, Onuň häsiýetiniň duzy we Onuň hereketiniň yşygy bizde gaýtadan döredilip, özümizi arassalarys (1 Ýahýa 3:3).
Şeýlelik bilen, Kanuny ýok etmäge däl-de, ony ýerine ýetirmäge gelen Ol (Mt. 5:17) seredenimizde, biziň häsiýetimiz we hereketlerimiz açylýar. Geliň, Ol yşykda bolşy ýaly, biz hem yşykda ýöräliň we sözümiz merhemetli, duz bilen tagamly bolsun (1 Ýahýa 1:7; Kol. 4:6). Biziň dogrulygymyz Fariseýleriňki ýaly daşky görnüşden däl-de, Mesihiň häzir bizde ýaşaýan aňyndan gelýär, ähli dogrulygy ýerine ýetirmek üçin, çünki Ol dogrudyr.
Dogrulygyň netijeleri: Goşmaça mil (Mt. 5:21-48)
Tabynlyk köplenç gorkynyň netijesidir. Köne Äht Kanuny, özüniň anyk we agyr hökümleri bilen, herekete gönükdirilendi. Emma Mesih biziň hereketlerimiziň Öz ýüregi bilen sazlaşykda bolmagyny isleýär, diňe Hudaýyň islegini Oňa we Onuň söýýänlerine bolan söýgiden ýerine ýetirmegi isleýär. Bu goşmaça mil gitmegiň bir tarapy: diňe daşky tabynlygy görkezmek däl-de, dogry zady etmäge berk, içki islegiň bolmagy. Ol Kanuny günä etmäge bolan islegi ýürekde, günä etmegiň özüni ýazgarýan ýaly giňeldýär. Doganymyzy ýigrenmek öldürmek bilen deňdir; aýala hyýanat etmek zyna bilen deňdir. Eger biz öz meritedimiz bilen Hudaý tarapyndan kabul edilmäge ýeterlik derejede gowy diýip pikir eden bolsak, ýene bir gezek oýlanyň, çünki kim hiç haçan ýigrenmedi ýa-da hyýanat etmedi?
Biz her bir gizlin günäden toba etmek we Özüniň arassa bolşy ýaly, özümizi arassalamak üçin goşmaça mil gitmeli, hatda “gözüň hyýanatyny” ýolup aýyrmak, “bedeniň hyýanatyny” kesip aýyrmak, “ýaşaýşyň buýsanjyny” basyp ýatyrmak gerek bolsa-da (1 Ýahýa 3:3, 2:16 KJV). Biz zyna etmäge bolan her bir synagdan, fiziki ýa-da akyl taýdan bolsun, ýüz öwürmeli we Hudaýyň bize beren ýanýoldaşymyz bilen galmaly, söýmeli, hormat goýmaly we netijesini Hudaýa goýmaly. Hudaýa kasam etmegiň zerurlygy ýok; Ol biziň üçin ähli zady eýýäm etdi. Biz sözümiziň Onuňky ýaly ynamly bolmagy üçin elimizden gelenini etmeli, ýöne ýagdaýlary dolandyrmaga Onuň güýjüniň ýokdugyny ykrar etmeli. Soňra, gullukda, Mesih ýaly beýleki ýaňagy öwürmeli, beýlekiler üçin goşmaça mil gitmeli we Mesih Özüni berşi ýaly bermeli. Biz duşmanlarymyzy söýmeli, bizi garganlara bereket dilemeli, bize ýamanlyk edenlere ýagşylyk etmeli. Näme üçin? Şeýlelik bilen biz gökdäki Atamyzyň çagalary bolarys. Eger biz Oňa degişli bolsak, biz Oňa meňzemeli.
Adama, Hudaýa we Özüňe bolan dogrulyk (Mt. 6:1-18)
Biz haýyr-sahawat işleri bilen adamlara hyzmat edýäris. Biz doga bilen Hudaýa hyzmat edýäris. Biz oraza tutmak bilen özümize hyzmat edýäris. Geliň, bu ýollar bilen ýagşylyk etmek üçin niýetlerimizi derňäliň.
Biz beýlekilere ýagşylyk edýärismi – meýletin gulluk edip, pul ýa-da başga maddy kömek berip, ýa-da hatda Hoş Habary wagyz edip – çünki biz adamlaryň görmegini we öwmesini isleýärismi, ýa-da diňe Rebbiň aýdanlaryny etmek isleýärismi? Biz öz sözlerimiziň çeperligi bilen töwerekdäkileri haýran galdyrmak üçinmi, ýa-da gökdäki Atamyz bilen gürleşmek üçinmi doga edýäris? Biz “Rebbiň dogasyny” “biderek gaýtalamak” hökmünde gaýtalaýarysmy? Ol “şeýle görnüşde” doga etmelidigimizi aýtdy (Mt. 6:9), hökman bu sözleri ulanmak däl. Bu “Şägirtleriň dogasy” – Rebbiňki Ýahýa 17-de – doga edenimizde göz öňünde tutmaly nokatlary berýär, ähli doganyň Onuň gymmatlyklaryna laýyk gelmelidigini ykrar edip, “Onuň ady bilen” bolmagy üçin.
Oraza köplenç nädogry düşünilýär, çünki ol köplenç öz bähbidi üçin tutulýar. Bu biz iýip bilýäris, ýöne iýmeýäris diýmek däl, käbir öz-özüňi dolandyrmak programmalaryndaky ýaly, eýsem biz diňe iýmeýäris. Iýmezligimiziň sebäbi, biz Rebbiň işini etmek bilen gaty meşgul bolýarys, ýa-da iýmitimizi mätäçlere berdik (Işaýa 58:7). Hudaýa ýakymly öz-özüňi dolandyrmak, öňümizde goýlan iýmiti iýmek däl-de, eýsem ony özümize bermezden ozal beýlekilere bermek we bu barada dymmakdyr. Biziň pikirimçe, bu hakyky oraza.
Dogry garaýyşlar (Mt. 6:19-34)
Durmuşyň aladalaryna gelende, dogry garaýyşlardan ýüz öwürmek we alada etmek aňsat, esasanam hasaplary tölemek we ýeterlik iýmit ýa-da eşik almak üçin her gün göreş bolanda. Munuň ýerine, biz häzirki ýagdaýlarymyzdan ebedi zatlara seretmeli we olara taýýarlanmaly. Bu maşgalamyza we dostlarymyza bolan borçlarymyzy ýerine ýetirmeýäris diýmek däl (1 Tim. 5:8; Nak. 13:22). Köp dogry hereketlerde, biz bu ýerde ýer ýüzünde edýän işlerimiz bilen ýüreklerimizi ýokardaky zatlara gönükdirýäris. Biziň niýetlerimiz ýer ýüzünde ýa-da gökde hazynalary ýygnaýandygymyzy kesgitlemekde esasy rol oýnaýar: “Eger seniň içindäki yşyk garaňkylyk bolsa, ol garaňkylyk nähili uly!” (Mt. 6:23).
Biz bir zady aýdyp, başga zady ýaşaýarysmy? Biz iki hojaýyna hyzmat edip bilýärismi? (Mt. 6:24). Onuň guşlara we güllere bolan aladasy bilen görkezýän aladamyzyň bejergisi, diňe alada etmezlikdir. Bu işsizlige, tygşytlamalaryň ýitmegine ýa-da emlägiň zaýalanmagyna garamazdan, aňly-düşünjeli etmeli kararymyzdyr. Biziň gökdäki Atamyz her bir zerurlygymyzy bilýär. Biziň paýymyz ilki Onuň patyşalygyny, Onuň dogrulygyny we Onuň islegini gözlemekdir. Ol galanyna sereder.
Dogry gatnaşyklar (Mt. 7:1-12)
Gatnaşyklar biziň barlygymyzyň esasy daşydyr. Başga ähli zat ýitende-de, gatnaşyklar dowam eder. Gatnaşyklar sebäp we netije baglydyr. Biri belli bir zady aýtsa ýa-da etse, beýlekisi jogap hökmünde bir zat aýdar we eder. Gatnaşyklarda meseleler, biz özümizi gatnaşykdaky beýlekilerden has ýokary hasaplaýan wagtymyzda ýüze çykýar. Şonuň üçin höküm etmezlik baradaky ündew. Matta 7:1, häzirki wagtda Mukaddes Kitapdaky iň meşhur we iň nädogry ulanylýan aýatdyr. Kontekste düşünmeýändigimiz üçin, biz adamlaryň ähli nädogry hereketlerine kör bolýarys, “höküm etmek islemeýäris” diýip aýdýarys.
“Höküm etmäň” (Mt. 7:1) nokady, bizde kemçilik gözleýän garaýyş bolmaly däldir, birini ýazgarmaly däldiris, çünki biz özümiz şol bir ýa-da has erbet günäde günäkär bolup bileris. Emma, açykdan-açyk günäkär zady aladaly görnüşde görkezmek hemişe ýerliklidir. Patyşa Dawut goňşusynyň kiçijik guzyny syýahatçyny iýmitlendirmek üçin alan adamy ölüme höküm etdi (bu agyr ýürekli iş, ýöne ölüme mynasyp günä däl), özüniň has uly günäde günäkär bolan wagtynda (2 Şam. 12:1-12). Eger biz adamlara hakykatdanam kömek etmek islesek, ilki özümizi derňemeli, öz durmuşymyzy arassalamaly we mylaýymlyk bilen olar bilen gatnaşyk gurmaly.
Bu kontekstde, biz hiç haçan imansyzlaryň öňünde kazyýete gidip, imandaşymyz bilen düşünişmezligi çözmeli däldiris (1 Kor. 6:1-6), bu ýerde itler diýlip atlandyrylýar. Ýalňyşlygy kabul etmek has gowy bolar. Näme üçin biz şeýle gymmatly gatnaşygy doňuz ýaly akylsyzlaryň öňüne atmaly? Biz diňe özümizi olaryň mukaddes däl hökümine we özümizi Hristian diýip atlandyrýandygymyzy bilýän goňşularyň we işdeşleriň masgaralamasyna açýarys. Eger biz sorasak, gözlesek we kakasak, Hudaý oňyn jogap berse, biz imandaşlarymyza oňyn jogap bermeli dälmi? Altyn düzgün, özümize edilmegini isleýän zadymyzy beýlekilere etmekdir. Şeýle ýagdaýlarda arbitraž zerur bolmaz.
Ikiýüzli dogrulyk (Mt. 7:13-27)
Köp adamlar ýalan dogrulyk duýgusynda dynç alýarlar we şonuň üçin bu duýduryşlara mätäçdirler. Dogry görünýän bir ýol bar, ýöne ol ýol ölüme eltýär (Nak. 14:12). Öz gözümizde “dogry” bolan zat, Hudaýa tabyn bolmagyň dar ýoly bilen sazlaşykda bolmasa, hakykatdanam ýalňyş bolup biler; adalatsyzlygyň kesgitlemesi öz işimizi etmek, öz ýolumyzy tutmakdyr. Dini öňe sürmek hemişe şol giň ýolda ýöreýär. Biz ony aýdylan zatlar bilen deňeşdirilende edilen zatlardan tanap bileris. Diňe gowy agaçlar gowy miwe berýär (Mt. 7:18). Biz bir adamyň iş ýerinde, öýünde we ýakyn gatnaşyklarynda nähili merhemet miwesini görýäris? Eger olar Hudaýyň Sözüne garşy gürleseler, ol ýerde yşyk ýokdur (Işaýa 8:20). Olar Rebbiň ady bilen ajaýyp işler edendiklerini aýdyp bilerler, ýöne Ol “Men sizi hiç haçan tanamadym; Menden gidiň” diýer (Mt. 7:23).
Biz Onuň bize şeýle diýmeginden gorkýarysmy? Bu alada bizi gökdäki Atanyň islegini etmäge itergi bermeli. Onuň esasy islegi, biziň diňe Oňa ynanmagymyz we hiç hili özümize ynanmazlygymyzdyr: “Meni ibereniň islegi bolsa, Ogly görýän we Oňa ynanýan her bir adamyň ebedi ýaşaýşa eýe bolmagydyr” (Ýahýa 6:40). Bu gaýanyň üstünde gurmakdyr, şeýlelik bilen durmuşyň tupanlarynda, gorkular we şübheler hüjüm edeninde, biz durup biljek we ýazgarmaga düşmejek. “Çünki men kime ynanandygymy bilýärin we Ol maňa ynanan zadymy şol güne çenli saklamaga ukyplydygyna ynanýaryn” (2 Tim. 1:12).
Onuň wagzy bilen synagdan geçmek
Şol gün dagda Isany diňleýänler Onuň taglymatyna haýran galdylar. Biz haýran galýarysmy? Oňa gök astyndaky ähli ygtyýar berildi we biz Onuň ygtyýaryndadyrys. Geliň, şoňa laýyk ýaşalyň.
Tom we Susan Stiýr tarapyndan